Reklam büdcəsi necə qurulur?

• Emil Gasarayev
• 21 Oktyabr 2025
• Sosial Media
• reklam büdcəsi, seo xidmeti
• 0 Comments

Reklam büdcəsi təkcə xərclənən məbləğ deyil — böyümənin ritmidir. 2025-də klik qiymətləri artır, auditoriyanın diqqəti isə parçalanır. Buna görə büdcəni “nə qədər pul xərcləyək?” sualından “hansı nəticəyə çatmaq üçün nə qədər və harada xərcləyək?” sualına çevirmək lazımdır. Bu yazıda reklam nədir sualından başlayan qısa çərçivə, iki əsas büdcə modeli (gəlirdən % və CAC/LTV), kanal paylanması (o cümlədən metroda reklam və SEO xidməti), ölçmə-atribusiya, sezonsallıq və hazır şablonla işləyən nümunələr var.

Reklam nədir?

Reklam — məhsul və ya xidmət üçün hədəf auditoriyada diqqət → maraq → niyyət → hərəkət ardıcıllığını yaradan, ödənişli kommunikasiya fəaliyyətidir. Onu PR, kontent marketinq və tərəfdaşlıqlardan fərqləndirən əsas cəhət: ölçülən paylanma (paid distribution) və optimallaşdırıla bilən nəticələr. Bu nöqtədə reklam agentliyi və ya peşəkar reklam şirkətləri ilə işləmək, xərci nəticəyə bağlamaqda vaxt qazandırır.

Büdcəyə başlamazdan əvvəl: məqsəd → KPI → hipotez

• Məqsəd seç: awareness (çatım, tezlik), lead (CPL), satış (CPA/ROAS), brend axtarışı (brand search).
• KPI-ləri yazılı et: məsələn, “CPL ≤ 8 ₼, ROAS ≥ 3x, payback ≤ 6 ay”.
• Hipotezlər: auditoriya, mesaj, kreativ, landinq — hər birinə test planı.

İki əsas büdcə modeli

Gəlirdən % modeli

Gəlirdən faiz modeli ən sadə və proqnozlana bilən büdcə yanaşmasıdır: əvvəlcə şirkətin illik gəlirini götürür, sonra buna müəyyən marketinq faizi tətbiq edirsən. Beləliklə, “nə qədər xərcləməliyik?” sualı mübahisədən çıxır və real gəlir ritminə bağlanır. Formula: Reklam büdcəsi = İllik gəlir × Marketinq faizi (adətən 5–10% aralığı praktik sayılır).

Bu model sabit marjalı, planlı böyüyən şirkətlər üçün xüsusilə rahatdır. CFO və maliyyə komandasının sevdiyi yanaşmadır, çünki kassa axınına uyğun, sadə və şəffafdır; illik-büdcə və aylıq limitləri başdan müəyyənləşdirir.

Bununla belə, aqressiv böyümə dövrlərində sərt çərçivə yarada bilər: tələbin artdığı anlarda xərci elastik şəkildə artırmağa mane olur və potensialı limitləyir. Daha çevik olmaq üçün bu modeli CAC/LTV əsaslı yanaşma ilə paralel izləmək tövsiyə olunur.

Mini nümunə:

• İllik gəlir: 1,200,000 ₼
• Marketinq faizi: 6%
• İllik reklam büdcəsi: 1,200,000 × 6% = 72,000 ₼
• Aylıq orta: 6,000 ₼

CAC/LTV (payback) modeli

CAC/LTV modeli reklama xərclənən hər manatın müştərinin ömürlük dəyəri (LTV) ilə əsaslandırıldığı yanaşmadır. Məntiq sadədir: bir müştərini qazanmaq üçün xərclədiyin məbləğ (CAC) onun gətirdiyi dəyərin ən çox üçdə biri olmalıdır və bu xərc 6–9 ay ərzində geri qayıtmalıdır. Yəni hədəf LTV/CAC ≥ 3x, payback ≤ 6–9 ay.

Addım-addım necə qurulur?

1. Orta çek (AOV) – bir alışdan gələn orta gəlir.
2. Marja – xalis/kontribusiya marjasını nəzərə al ki, LTV real olsun.
3. Konversiya (lead→satış) – neçə lead-dən bir satış gəlir.
4. Hədəf CAC – LTV-ni hədəf nisbətə böl (məs.: LTV/CAC 3x).
5. Lazım olan satış sayı – aylıq büdcəni hədəf CAC-ə böl; buradan geriyə gedib lead və trafik hədəflərini çıxart.

Üstünlük: qərarlar birbaşa real satış mexanikasına bağlı olur; biznes böyüdükcə büdcə də dinamik şəkildə arta bilir — tavanı artıq “faiz limiti” deyil, vahid iqtisadiyyat müəyyənləşdirir.

Kanal paylanması 2025: 70/20/10 çərçivəsi

70% — Core (alış niyyətinə yaxın kanallar).
Reklam büdcəsinin əsas hissəsini birbaşa niyyət daşıyan kanallara yönəlt. Google Ads (Search) bu hissənin “onurğa sütunu”dur: “seo xidməti”, “reklam agentliyi”, “reklam şirkətləri” kimi açar sözlərdə istifadəçi artıq həll axtarır və Search çox vaxt son klik dönüşümünü gətirir. Meta Ads (Facebook/Instagram) isə həm kəşf, həm də remarketing üçün çevik meydandır; sürətlə kreativ test edib qalib mesajları miqyaslamağa imkan verir. Remarketing təbəqəsi bu qatda mütləqdir — isti auditoriya ilə ən ucuz dönüşüm adətən buradan gəlir.

20% — Miqyaslama (yuxarı funnel + geniş çatım).
Brend xatırlanmasını artırmaq və yeni tələbi formalaşdırmaq üçün YouTube Ads və TikTok Ads kimi video əsaslı kanallara pay ayır. Bu platformalar üst funnel-də emosional mesajı çatdırmaqda güclüdür. Display/Programmatic bu mərhələdə tezliyi idarə edir, həmçinin retargeting qatını genişləndirir. Məqsəd: aşağıdakı core kanalların “qidasını” — yəni axtarış tələbatını — davamlı artırmaq.

10% — Yeni ideyalar (innovasiya və öyrənmə).
Böyüməni açan resept çox vaxt burada tapılır. UGC, dinamik kreativ, fərqli auditoriya seqmentləri və yeni təklif variasiyalarını sına. Uğurlu sınaqları 70% core bölməsinə keçirməklə büdcə tərkibini daim təkmilləşdir.

OOH və metroda reklam.
Şəhər mərkəzləri, iş gediş-gəliş xətləri və stansiya profillərinə uyğun metroda reklam brendin geniş kütlədə görünürlüğünü artırır. Effektin ölçümü üçün TV tipli məzmunlara deyil, brend axtarışındakı sıçrayış, direct trafik trendi və kupon/QR kod izlənməsi kimi siqnallara bax. OOH, yuxarıda qeyd edilən video və display qatları ilə birlikdə xatırlanma tezliyini sabit saxlayır.

SEO xidmeti.
Reklam büdcəsində “xərc” kimi görünür, amma mahiyyətcə kapital investisiyadır: 6–12 ayda dayanıqlı orqanik axın yaradır və pullu reklama asılılığı azaldır. Açar söz strategiyası (məs., “reklam nədir”, “reklam agentliyi”, “reklam şirkətləri”, “seo xidmeti”, “reklam izleyerek pul qazanmaq”) ilə Search kampaniyaları sinxron işlədikdə, ümumi CPA/CAC düşür, ROAS yüksəlir. SEO-nu media planın ayrılmaz hissəsi kimi gör: bugün 1 manatlıq iş, sabah pulsuz kliklər və daha yüksək brend axtarışı deməkdir.

Ölçmə, atribusiya və “reklam izleyerek pul qazanmaq” mövzusu

Effektiv reklam büdcəsi ancaq düzgün ölçmə və atribusiya ilə mümkündür. İlk addım texniki təməli qurmaktır: bütün kampaniyalarda UTM standartını tətbiq et (source, medium, campaign, content, term), veb sayt və tətbiqdə pixel/SDK düzgün quraşdırılsın, satış komandasının nəticələri isə CRM-lə offline conversions kimi geri import edilsin ki, platformalar real satış siqnallarına əsasən optimallaşsın. Bunun üzərinə KPI matrisi qur: hər kanal üçün huni mərhələlərinə uyğun metrikləri (CTR, CVR, CPL, CPA, ROAS) əvvəlcədən təyin et və eyni adlandırma ilə ayboyu izləyərək müqayisə edə biləsən. Brend (awareness) və performans (satış/lead) xərclərini ayrı saxla; əks halda ROAS bulanıq görünəcək və yanlış qərarlar veriləcək.

“Reklam izleyerek pul qazanmaq” tipli axtarışlara isə ehtiyatla yanaş. Bu frazanı yazan istifadəçi çox vaxt passiv gəlir vədlərinə meyllənir və ya şübhəli platformalara yönlənə bilər. Brend nöqteyi-nəzərindən belə mənbələr keyfiyyətsiz trafik, bot və ya insan-ferması riski yaradır, sonda isə etibar zədələnir. Büdcəni yalnız etibarlı kanallara, real intent göstərən auditoriyaya və ölçülən nəticələrə bağla: düzgün UTM, pixel, CRM inteqrasiyası, brend və performansın ayrı izlənməsi — bunlar 2025-də reklam pullarını qoruyan əsas qaydalardır.

7 addımda praktik plan

İlk olaraq məqsədi yazılı et; məsələn, “ayda 300 lead, CPL ≤ 8 ₼” kimi konkret hədəf həm komandanın fokusunu dəqiqləşdirir, həm də sonradan optimizasiyanın meyarını verir.

Sonra model seç: gəlirdən % yanaşmasını CAC/LTV (payback) modeli ilə müqayisə et, aradakı fərqi marja, konversiya və orta çek fərziyyələri ilə izah et — beləliklə real sərhədləri görəcəksən.

Kanal paylanmasına 70/20/10 prinsipi ilə başla: 70% alış niyyətinə yaxın core kanallara, 20% miqyaslama kanallarına, 10% isə yeni ideyalara; eyni zamanda SEO xidmeti və metroda reklam üçün minimum, lakin stabil pay saxla ki, həm uzunmüddətli orqanik axın qurulsun, həm də şəhərdaxili görünürlük artsın.

Sezonsallığı nəzərə al: pik aylarda büdcəni “boost” et, sakit dövrlərdə isə öyrənmə rejiminə keçib kreativ, auditoriya və landinq testlərini artır.

Ölçmə infrastrukturunu qurmaq şərtdir — UTM standartı, pixel və CRM inteqrasiyası ilə offline conversions importu olmadan platformaların optimizasiyası kor qalır.

Daha sonra iterativ ritm yarat: “test–öyrən–miqyasla” döngəsini hər iki həftəlik hipotez → nəticə → qərar silsiləsi ilə davam etdir.

Nəhayət, hesabat və şəffaflığı sistemləşdir: reklam agentliyi ilə KPI-ləri, media və xidmət xərcinin ayrılığını, eləcə də öyrənmələri aylıq formatda paylaş ki, qərarlar verilərkən hamı eyni məlumat bazasında olsun.

Tipik səhvlər və necə qaçınmalı

Ən geniş yayılan problem məqsədsiz reklam büdəcisidir; aylarla eyni məbləği xərcləmək öyrənməni dayandırır və fürsətləri gizlədir. Atribusiyasız optimizasiya da təhlükəlidir: pixel və UTM olmadan verilən qərarlar hissiyata söykənir, nəticədə ROAS/CPA təhrif olunur. Remarketing həddini aşmaq brend algısını zədələyir — tezliyi nəzarətdə saxlamadan isti auditoriyanı “yandırmaq” asandır. SEO-ya gec başlamaq da baha başa gəlir; pullu reklamı hər zaman artırıb-azaltmaq olar, amma orqanik görünürlük üçün vaxt lazımdır və nə qədər tez başlansa, o qədər yaxşıdır. Nəhayət, OOH-un, xüsusən metroda reklamın ölçülməməsi dəyəri “gözəgörünməz” edir; brend axtarışındakı sıçrayış, direct trafik və kod/QR izlənməsi kimi siqnalları əvvəldən planlaşdırmaq lazımdır.

“Reklam agentliyi” ilə işləmək: yoxlama siyahısı

Uğurlu əməkdaşlığın əsası yazılı KPI-lər və aylıq hesabat ritmidir; məqsədlər, metriklər və nəticələr eyni sənəddə görünməlidir. Media büdcəsi ilə xidmət haqqını ayrı göstərmək şəffaflıq yaradır və optimizasiya qərarlarını asanlaşdırır. Hər ay ən az üç ölçülə bilən hipotezdən ibarət test planı olmalıdır ki, inkişaf ardıcıl olsun. Kreativlər üçün qısa, lakin dolğun brif ver: məqsəd, auditoriya, əsas mesaj, CTA və ölçmə mexanikası əvvəlcədən razılaşdırılsın. Müqavilə tərəfdə isə məlumat mülkiyyəti, hesab çıxışları və data qorunması açıq yazılsın; beləliklə, uzunmüddətli əməkdaşlıq risk-siz və dayanıqlı olar.

Nəticə

Toparlasaq, marketinqdə effektiv reklam strategiyası 2025-də məhz bu üç dayağa söykənir: aydın məqsəd və düzgün model seçimi, məlumatlı kanal paylanması və möhkəm ölçmə infrastrukturuna bağlı çevik icra. Məqsədləri yazılılaşdır, gəlirdən % və CAC/LTV modellərini qarşılaşdır, 70/20/10 paylanması ilə başla, sezona görə dinamik tənzimlə. UTM, pixel və CRM inteqrasiyası ilə görünürlüğü artır, iki həftəlik test ritmini sabit saxla və agentliklə şəffaf hesabat dövrü qur. Belə etdikdə, reklam büdcəsi sadəcə xərc deyil, proqnozlana bilən böyümə alətinə çevrilir.

FAQ | tez-tez verilən suallar